Als je lichaam de 112-melding niet afsluit

Het is een beeld dat veel mensen in hoogrisicoberoepen herkennen: je komt thuis na een dienst, trekt je uniform uit, maar de spanning blijft als een onzichtbare jas om je schouders hangen. Jarenlang dacht ik dat dit er simpelweg bij hoorde. Als politieagent leer je om ‘aan’ te staan. Je leert te anticiperen op gevaar, alert te zijn op signalen en direct te handelen. Maar wat als die ‘aan-knop’ kapotgaat? Wat als je systeem de melding niet meer afmeldt, ook niet als je veilig thuis bent?

Toen mijn man Patrick uitviel met PTSS, zag ik dit proces van heel dichtbij. Het was niet alleen een mentaal gevecht; ik zag zijn hele biologie veranderen. Hij was er wel, maar zijn lichaam was ergens anders. Aan de keukentafel, tijdens een wandeling of midden in de nacht: zijn systeem bleef in de overlevingsstand. En hoewel ik zelf wist wat het was om diep te gaan door mijn eigen burn-out, voelde dit anders. Het voelde alsof zijn lijf de regie volledig had overgenomen van zijn geest.

De biologie van veiligheid

In mijn zoektocht naar antwoorden (die uiteindelijk leidde tot mijn opleiding als orthomoleculair therapeut) ontdekte ik dat we PTSS vaak tekortdoen door het alleen als een psychisch probleem te zien. Natuurlijk zijn de beelden en de herinneringen zwaar, maar de reden dat je niet ‘gewoon’ kunt ontspannen, ligt dieper in je brein: bij de amygdala.

De amygdala is de alarmcentrale van je hersenen. Bij een dreigende situatie slaat deze direct alarm, waardoor je lichaam adrenaline en cortisol aanmaakt. Bij mensen die langdurig onder hoogspanning werken, of die ingrijpende incidenten meemaken, kan deze centrale ‘vast’ komen te staan. Het is alsof de 112-centrale blijft bellen, terwijl de brand allang geblust is. Je hersenen blijven scannen op gevaar. Dat verklaart waarom je zo schrikt van een hard geluid, waarom je altijd met je rug naar de muur wilt zitten in een restaurant, of waarom je voortdurend ‘aan’ staat voor je omgeving.

Waarom praten alleen niet de oplossing is

Vaak hoor je: “Je moet erover praten.” En hoewel erkenning en verbinding essentieel zijn, is praten soms een brug te ver voor een brein dat in crisis verkeert. Wanneer je in de overlevingsstand staat, wordt de verbinding met je prefrontale cortex  (het deel van je brein waarmee je logisch nadenkt en praat) tijdelijk verbroken, je bent letterlijk ‘uit verbinding’.

Bovendien is je brein wat we noemen een Selfish Brain, het kaapt alle beschikbare energie weg om te kunnen overleven. Die energie wordt weggehaald bij processen die op dat moment ‘minder belangrijk’ lijken, zoals je spijsvertering of je immuunsysteem. Dat is de reden waarom zoveel collega’s met PTSS of chronische stress ook last krijgen van hun darmen, ontstekingen of een chronisch gebrek aan energie. Je lichaam staat in de brandstand en verbruikt al zijn brandstof om de alarmcentrale draaiende te houden.

De weg naar een andere versie van jezelf

In mijn praktijk “Dia Soizo” wil ik de nadruk leggen op de bio-psycho-sociale kant. Niet om het proces van verwerking te vervangen, maar om het te ondersteunen. Want pas als je lichaam weer een signaal van veiligheid krijgt, kan je geest beginnen met helen.

We zoeken niet naar de weg terug naar ‘de oude jij’, die persoon is gevormd door ervaringen die je niet meer weg kunt poetsen. We kijken vooruit naar een andere versie. Een versie die de sporen van het verleden draagt, maar die ook heeft geleerd hoe hij zijn eigen biologische thermostaat weer omlaag krijgt. Door te kijken naar voeding die je zenuwstelsel kalmeert, door je darmen rust te geven en door te begrijpen waarom je lijf doet wat het doet.

Herstel is geen rechte lijn en het hoeft niet perfect, het begint bij de erkenning dat je niet stuk bent, maar dat je systeem simpelweg een heel logische reactie heeft op een onlogische hoeveelheid spanning.